Get Adobe Flash player

Clocks ساعت

سه شنبه, ۱۶ اکتبر ۲۰۱۸
سه شنبه, ۲۴ مهر ۱۳۹۷
سه شنبه, ۰۵ صَفر ۱۴۴۰

Calendar جنتری

اکتبر 2018
دسچپجشی
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031

Who's Online مهمانان آنلاین

ما 232 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

غازی امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

جشن حکومت شاهی محمد ظاهرشاه

جشن زمان شهید سردارمحمد داؤد خان

شهید سردار محمد داود خان

dawd S

1919 شاه امان الله خان شاه افغانستان

شاه امان الله خان شاه افغانستان 1919

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

نمای تاریخ تصویری فغانستان

Afghanistan Hestori 200

نمای تاریخ تصویری فغانستان

د اسټراليا اوښبه افغانان

Afghan Austerlia 1 200

د اسټراليا اوښبه افغانان

مرحوم مدیر صاحب الدین

sahebdin

مرحوم مدیر صاحب الدین

بنیاد خیریه پیمان

Paiman Charity Foundation 2017 200 TUM

بنیاد خیریه پیمان
Paiman Charity Foundation
www.paimanfoundation.com

ویب سایت جدید ولایت لوگر

خطاطي نستعليق آنلاين

logo ass

کمپیوتر سرویس

آموزش حج وعمره همراه با عکس

تانجانت بورد پښتو

ویب سایت جدید ولایت لوگر

رئیس جمهور محبوب ما محترم داکتر محمد اشرف غنی احمدزی

د پښتو ژبی نوی فونتونه

دپښتو درسونه کتاب

د رياضي لومړی کتاب ـ تر ۹ ټولګي

د ریاضی دوهم کتاب

Math Book GCSE 2 200

دریاضی دریم کتاب

مرحوم تورن جنرال نصرالله خلیل

محمد ابن عبدالوهاب عربی

کمپیوتر سرویس

دو روز پي در پي

du ruze paidarpai

انجمن کلتوری افغانها در سویدن

آموزش نماز برای کودکان

کتابخانۀ دانشنامۀ افغان

Map of Country نقشه کشورها

نعت عالم شوقی

Naat Alem 200

مسجد آنلاین

www.kodakan.se

kodakan afghan 200

Afghanistan افغانستان

imagescak6d4un 200

بازی اطفال با گل

blommor aa

تظاهرات گستردۀ افغانها مقابل سفارت امریکا

اختره ته راغلۍ

Akhtara 200

آشپزخانه کوچک من

All Video Share - Gallery

Home خانه

فنای سروده های زنده گی

فنای سروده های زنده گی

مصطفی «عمرزی»

fana 400«در اوجش فنا شد»، فصلی از کتاب «چهار یادواره» است. در این قسمت، شروحی در مورد زنده گی و آثار شهید محمد جان فنا که در میان اعضای سرشناس خانواده ی ما، کاکایم می شود، آورده ام. چنان چه مختص نگارش چنان شیوه هایی ست، کار روی ابعاد آفرینش های شهید فنا، از حدود کتاب خارج می شد، بنابراین سبک شناسی آثار فنا، فرصت های دیگری ست که در این جا، روی یک بُعد آن تمرکز می کنم.
شهید محمد جان فنا در میان فرهنگیان و خالقان آثار متنوع، از دهه ی سی تا اواخر دهه ی پنجاه خورشیدی (زمان شهادت)، جای درخور احترامی در میان قلم به دستان ما داشت. او در کنار سرایش شعر، خالق نثر و نقاشی های سمبولیک، نظامی شناخته شده ی افغان بود که با اسناد تحصیلات عالی از امریکا، از هر لحاظ احترام می شد. فصل «در اوجش فنا شد»، مختصات زیادی از زنده گی او را در برگرفته است. آن چه در این مقال مرا واداشت، طهارت منزه از سیاست های تحمیلی در آثار اوست.

 تا زمان کودتای هفت ثور، هرچند پادشاه گردشی، حسب معمول نشد و یک جمهوری ناخواسته، مردم را درگیر تحول شوم دیگر کرد (هفت ثور)، اما از سالیان میانی سلطنت شاه محمد ظاهر (رح) تا دهه ی دیموکراسی، مهمترین مقولات زنده گی افغانان، توجه به عمران و انکشاف، رشد فرهنگ های مدنی، سهمگیری قابل وصف زنان در تمام عرصه ها و مهمتر از همه فضای باز آزادی های رسانه یی و بیان بود که مردم را موقع می دادند با نقد و ایجاد اصلاحات، دست آورد ها را گسترده سازند.

اراده ی انسانی شاه مرحوم که در تمام جوانب آن، احترام به مردم و دوری از       خودکامه گی ها بود، در کنار تقابل شرق و غرب، جنگ سرد و ستیز زیر پوست، اما در رویت جامعه ی ما، بستر آرام زنده گی را برجسته می کند.

شهید محمد جان فنا، در کنار کار فرهنگی، نظامی فعال اردوی افغانستان بود. در فرصتی که با این مقال فراهم شد، تعجب من از محتوای سروده های او، به این تعمیق رسید که درونمایه در آثار فرهنگی افغانان قبل از هفت ثور، تحت تاثیر فضای آرام زنده گی سالم است.

در سروده ی زیر، شهید فنا، گویی نظامی ای نیست که از ریاضت های این صنف متاثر باشد. او با وصف زنده گی، از لطافت روانی می گوید. ترسیم حیات در سروده ی زیر که در چند نمونه ی دیگر نیز توضیح می دهم، می تواند در این الگو، روایت واضح از آرامش هایی باشد که متاسفانه پس از هفت ثور، به حاشیه رفتند.

د بوډۍ ټال

د طاووس په شان رنګين د بوډۍ ټال يم

د جمال اۤسمان کښى زه ښکلى هلال يم

لوړ درشل زه د ښايست د نوبهار يم

د بهار د ښکلې ناوې ښکلى هار يم

زه رنګينه ښه تابلو د طبيعت يم

يو شهکار اعلى تصوير د حقيقت يم

يا د مځکى ښکلې پيغلې ته پيزوان شم

يا د  ګلو غاړ کۍ زه د اۤسمان شم

د لمر وړانګې زما غشې زه کمان يم

د ژړا تفسير د اوښکو ترجمان يم

د مرکز ټکى دانه محيط مې دام دى

ښکار مې زړه د مه رويانو خاص و عام دى

اتحاد او همرنګى د لمر رڼا  کړم

تجزيه د باران څاڅکى او رسوا  کړم

د ژړا باران چه توى د مخ په لمر شى

بوډۍ ټال د يار په وروځو کښې تر سر شى

ښاپيرۍ زېړې او شنى ياسرې او سپېنې

ما کښې ټال خورى فرشتې او نازنينې

نارنجى، تور او اۤبى زيړ شين او سپين يم

د (فنا) ګلابى شعر غوندې رنګين يم

وصف حیات در زیبایی های طبیعت، سوا از تردستی شاعر، پنداره ی او در آسوده گی هایی ست که شاید در این سروده که در دهه ی 40 یا 50 آفریده شده است، نشان می دهد مردم با فراغ خاطر به پیرامون می نگریستند و از طبیعت کشور حظ می بردند.

د شپونکى شپېلۍ

زه يم شپون او په دې ژوند مې افتخار دى

چه د خداى نبيانو کړى زما کار دى

زه لرم ښايسته پسونه ورى او مېږې

شنه واښه اغزى او بوټى مې ګلزار دى

زه د جګو غرونو سرکښى رمې بيايم

له پستۍ او ټيټ ژوندون نه زما عار دى

د تمام جهان شاهى به پرې ورنکړم

زما کور او زما ګور همدا  کوهسار دى

زه څښتن د لوړ همت يم پروا نه کا

چه د تن جامې شکېدلى نس مې خوار دى

پسونه ورى او ميږې ساتم له ليوانو

تنفر مې له ظالم او له خونخوار دى

د حيوان خدمت کوم چه لوړ انسان يم

ګوره رحم عاطفه زما شهکار دى

غږومه د (فنا) خوږې نغمې زه

چه شپېلۍ مې خورا ډېر شيرين ګفتار دى

در زیبایی های طبیعت، طرز تفکر چوپانی که با توله اش فرصت را مغتنم می شمارد، توسن خیال شاعر را به زنده گی روستایی می کشاند. او آسوده گی را در هوا و نوای بستری وصف می کند که در افغانستان با اکثریت روستایی و حیات متکی به زراعت و مواشی، هنوز اگر جایی برای تفریح میسر شود، افغانان ترجیح می دهند شادی و مسرت را در کنار نزدیکان روستایی به سر آورند.

عشق

عشق د مينى او رښتيا وفا جوهر دى

د اخلاص او قربانۍ ايثار هنر دى

د زړه نور د روح اۤواز د ژوند ثمر دى

د الهام د خولى اقرار د زړه باور دى

شاعر، مالامال از عواطف انسانی، در جذبات تخلیق و هنرش غرق می شود. او اوج این حس را «عشق» می یابد.

 در ادبیات توصیفی افغانستان آرام قبل از بحران، تخلیقات قلم به دستان افغان، اگر شعر باشد، هسته ای دارد که شهید فنا در دنیای خیال، اما از پیرامون ملموس زنده گی گسیل می کند و در بازده این بسامد، تخلیق او غنامند می شود.

د پسرلى ناوې

نوى کال نوى هوا نوى بهار دى

نوى ژوند نوى جنبش نوى روزګار دى

چه هيواد مو هم ودان او هم سمسور شى

وخت د کښت او بزګرۍ او نوى کار دى

نوې سا په طبيعت کښې راپيدا شوه

ژوندى شوى په قدرت د ګرد کار دى

وصف طبیعت با بهار، تجربه ی اکثر خیالپردازانی ست که در بهاران آرام، در واقع      زنده گی را درود گفته اند.

چهل سال پس از هفت ثور، طبیعت در هر سال نو، بهار را ودیعه می دهد، اما در لهیب آتش، سهم مردم ما، اشجار دودزده اند که هرگز به حس «فنا» نمی رسند.

د تالندې کوکار

پاى د ژمى د بهار د ژوند اۤغاز يم

ترانه د مرګ او ژوند نشيب فراز يم

چه راوړى مې پيغام د نوى کال دى

نو قاصد د نوى ژوند او نوى راز يم

د نبات او د انسان حيوان په غوږ کښې

پوه کومه د ژوند ساغيبى اۤواز يم

مړواې ځمکې ته چه نغښتې ده کفن کښې

غږوم د ژوند رباب ماهر شهباز يم

سارې ګه مه په ده نى مې اۤسمانونه

د اوو پردو عجب زير و بم ساز يم

زه غږېږم د (فنا) د زړه پردو کښې

ما د زړه په غوږو واوره چه اعجاز يم

د شنو پاڼو په دفتر کښې ليکل شوى

کايناتو کښې د خداى قدرت اۤشکار دى

چه نسيم په چليدو شو هرې خواته

له هوسه په نڅا ورته څنار دى

د سپين زر په شان و يالې او بوته ډکې

په نارو په چيغېدو روان اۤبشار دى

د څپو او د موجو په خوږه ژبه

په توصيف د پسرلى کښې سيند اقرار دى

ياسمن لمن لمن چمن خوشبوى کړو

معطره د  ګلشن در و ديوار دى

د  کاکل په شان چه وغوړيد سنبل بيا

بې قيمته مشک د چين او د تاتار دى

نازبو بيا په فخر و چمن ته راغله

بيا مشغوله له نسترن په خپل سينګار دى

سروه بيا د پسرلى بيرغ راجګ کړو

د ګلانو هره خواکښې تود بازار دى

اۤسمان شين دى لاجورد غوندې روښانه

لمن ډکه په لانه د کوهسار دى

شر و شور نه قيامت جوړ که مرغانو

له مرغانو ځينې ډک چه مرغزار دى

د پاختکو او کوترو کاروان راغى

د کارغانو خيل ملکو ځينې فرار دى

قمرى جوړه کړه په سروه کښې بيا جاله

په دښتونو کښې بيا زرک په ناز رفتار دى

هنګامې د محبت تازه تازه شوې

بلبل بيا په شور فرياد او په چيغار دى

مسرت شاعر از درک زیبایی ها شاید به نمونه های بیشتر برسد که خواننده گان کل آثار او، بهتر می شناسند.

درونمایه در آثار افغانانی که قبل از بحران، زنده گی را می شناختند و در زمینه هایی آن، مهارت و توان را تجربه می کردند، در آثاری که پس از بحران آفریده اند، بسیار متفاوت است؛ حتی در آثار کسانی که از سیاست بُریده بودند، ثقلت فضای سیاسی، به حظیظی نمی رساند که در تخلیقات قبل از بحران می شناختیم.

زنده گی قبل و بعد از بحران را مقایسه کنید! اندوه جانگدازی جسم را دربرمی گیرد. با چهل سال جنگ، چه فاجعه ای را بر ما تحمیل کرده اند؟

درونمایه در تخلیقات شهید فنا، حدیث زیباست که اگر دنبال مقایسه اید، تفاوت های داشتن و نداشتن ما را محک می زند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

بیرق ملی افغانستان

afghanistan

image 006 image 006 image 006

ساینس ، طب و معلومات علمی

حقیقت در یوتیوب

youtube

الحاج محمد شاه پيمان

salim abed paiman 200

جنتری یا تقویم سال ۱۳۹۷

Jantari Afghani 1397 200

!آدرس و شماره های تماس تمامی سفارتخانه ها مقیم کابل

په پيښور کښي د ضا خېل په مدرسه

آشپزی افغانی

dast pukht afghani 180

آشپزی افغانی و غذا های لذیز افغانی

تاریخی، سیاسی، فرهنګی ، کلتوری او اجتماعی کتابونه

تلویزیون آشنا

daritvplayer

نماز ستون دین

Namaz Ston Din 1 200

د آشنا تلویزیون وروستی خپرونه

player240

مرحوم داکتر عزیزالله لودین

dr. azizullah lodin 200

ښاغلۍ محمد رسول باوری

bawari 200

استاد شاه محمود محمود

Ustad Shah Mahmood Mahmood 200

د ارګ تاریخچه

باغ بابر

پښتانه اصلاً څوک دي ؟

فال حافظ

hafez copy

سه هزار سال دروغ درتاریخ ایران

Tamuli Dar Bonyan Jalyat 200

!بیستمین سالروز پیروزی مجاهدین بر همه مبارک باد

ننگرهار مشاعره

پرویز شگیوال

Saraji Atal سراجی اتل

سمیع الله تړون

Rates widget

Currency Converter

شعر پښتو

برنج گل لاله

loga

شرکت حسابداری الیاس

Elias S

ښاغلی سمیع الله تړون

Samiullah Taron 200

ښاغلی سنګر مل عارفزی

ویدیو کلپ کارتون برای اطفال خورد سال

Statistics

سیستم عامل
FreeBSD
پی اچ پی
7.1.22
MySQLi
5.7.23-log
زمان
02:15
ذخیره ساز
فعال شده
Gzip
غیر فعال
کاربران
1
مطالب
1143
نمایش تعداد مطالب
735278

اخبار جدید

تاریخچه مختصر بچه سقاو

Login Form

Copyright © 2017. All Rights Reserved www.haqiqat.se حقیقت

Innehållsansvarig: Mohammad Shah Paiman, 073- 939 46 22 - e-post: abed_salim@hotmail.com www.haqiqat.se All Rights Reserved.