Get Adobe Flash player

Clocks ساعت

چهارشنبه, ۱۲ دسامبر ۲۰۱۸
چهارشنبه, ۲۱ آذر ۱۳۹۷
چهارشنبه, ۰۳ ربیع الثانی ۱۴۴۰

Calendar جنتری

دسامبر 2018
دسچپجشی
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Who's Online مهمانان آنلاین

ما 233 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

غازی امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

جشن حکومت شاهی محمد ظاهرشاه

جشن زمان شهید سردارمحمد داؤد خان

شهید سردار محمد داود خان

dawd S

1919 شاه امان الله خان شاه افغانستان

شاه امان الله خان شاه افغانستان 1919

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

نمای تاریخ تصویری فغانستان

Afghanistan Hestori 200

نمای تاریخ تصویری فغانستان

د اسټراليا اوښبه افغانان

Afghan Austerlia 1 200

د اسټراليا اوښبه افغانان

مرحوم مدیر صاحب الدین

sahebdin

مرحوم مدیر صاحب الدین

بنیاد خیریه پیمان

Paiman Charity Foundation 2017 200 TUM

بنیاد خیریه پیمان
Paiman Charity Foundation
www.paimanfoundation.com

ویب سایت جدید ولایت لوگر

خطاطي نستعليق آنلاين

logo ass

کمپیوتر سرویس

آموزش حج وعمره همراه با عکس

تانجانت بورد پښتو

ویب سایت جدید ولایت لوگر

رئیس جمهور محبوب ما محترم داکتر محمد اشرف غنی احمدزی

د پښتو ژبی نوی فونتونه

دپښتو درسونه کتاب

د رياضي لومړی کتاب ـ تر ۹ ټولګي

د ریاضی دوهم کتاب

Math Book GCSE 2 200

دریاضی دریم کتاب

مرحوم تورن جنرال نصرالله خلیل

محمد ابن عبدالوهاب عربی

کمپیوتر سرویس

دو روز پي در پي

du ruze paidarpai

انجمن کلتوری افغانها در سویدن

آموزش نماز برای کودکان

کتابخانۀ دانشنامۀ افغان

Map of Country نقشه کشورها

نعت عالم شوقی

Naat Alem 200

مسجد آنلاین

www.kodakan.se

kodakan afghan 200

Afghanistan افغانستان

imagescak6d4un 200

بازی اطفال با گل

blommor aa

تظاهرات گستردۀ افغانها مقابل سفارت امریکا

اختره ته راغلۍ

Akhtara 200

آشپزخانه کوچک من

All Video Share - Gallery

Home خانه

احساس قلم

احساس قلم
(اتوبیوگرافی سراج الدین سعید)

مصطفی «عمرزی»

sh 400«اتوبیوگرافی»، زنده گی نامه ای ست که توسط خود شخص نوشته می شود. خاطرات، گونه ی دیگری از اتوبیوگرافی است. تواریخ، روایت ها، حکایات و خاطرات زیادی را خوانده ام. در این نگرش ها، پیوسته گی عجیبی میان حس نویسنده و تخیل او وجود دارد. این پیوسته گی، شباهت به روایت هایی ندارد که کسی نویسنده ی سرگذشت خودش نیست.
عواطف، تالمات، سردی و گرمی گذشته ای که در آن ها خوشی ها و غم ها رونما شده اند، پیوسته گی عجیب حس نویسنده و تخیل او را نوسان می دهند. هرچند نویسنده گان چیره دست با مایه از ظرفیت ذاتی، حتی در نمونه های ادبی و تاریخی، انجام دفترچه هایی را نوشته اند که شاید در جُنگ نویسنده گانی در خلوت نیز مانده باشند، اما این استثنا هم کاملاً شبیه آن چه نمی شود که از اصل مایه می گیرد.

 همسر فدور میخایلویچ داستایوفسکی، داستان نویس بزرگ روس در قرن 19، بقیه ی چند داستان شوهرش را که با مرگ او ناتمام مانده بودند، تکمیل می کند، اما این پیوست ها، عاری از احساسی اند که با قلم داستایوفسکی منتقل می شدند.  

زنده گی نامه ها و اتوبیوگرافی ها، عموماً زیاد و پُر حجم اند. خاطرات در این گونه، شاید به چند جلد کلان برسند. از جمله ی کتاب های پُر حجمی که از این نوع خوانده ام، کتاب «خاطرات و تفکرات»، فیلد مارشال ژوکوف است که محترم برید جنرال گل آقا،  از روسی به دری افغانی برگردان کرد.

کتاب هایی وجود دارند که بر اثر تنوع خواننده، تلخیص می شوند. خواننده گانی وجود دارند که از مطالعه ی کتاب های پُر برگ اجتناب می کنند. آنان با مطالعه ی یک کتاب، بیشتر دنبال خلاصه ای اند که آنان را به اصل مطلب می رساند. در چنین نگرشی، زیبایی شناسی آثار ادبی قربانی می شود؛ چه در آثار ارزشمند نوشتاری، تردستی نویسنده گان، باعث خلق واژه گان و عباراتی می شود که هر یک همانند یک واحد مستقل معنی، می توانند مفاهیم مختلف زنده گی را به گونه ی انتباه، پند، آموزه، وجیز یا مثل، در اذهان حک کنند. از سوی دیگر، شرح زمان، مکان، ابزار، افراد، انوع و ماهیت رویداد ها در آثاری که تخلیص می شوند، از ارزش ها می کاهند. بر این گونه، آن چه در دست می ماند، شبیه تابلویی ست که روی یک درب غیر ورودی، آویخته باشند.

در چند کار مختلف که کوشش هایی برای احیا و بازخوانی آثار و زحمات ارزشمند جد مادری ام، مرحوم سراج الدین سعید، بودند، نوشته ای از آن مرحوم را تقدیم می کنم که هرچند برای خواننده گان کتاب «چهار یادواره» در فصل «گمشده ای در ورای فراموشی ها»، نو نیست، اما صورت مستقل آن، تلخیص زیبا و کلی از یک اتوبیوگرافی است. با تدقیق این نوشته، توانایی مرحوم سعید را می ستایم. او در چند پاراگراف، احساسی را منتقل می کند که در نگارش کوتاه زنده گی نامه ها، بسیار آسان نیست. در وهله ی اول، اگر خواننده نباشید، با تماشای زنده گی نامه ی زیر، دریافت شما شبیه سوانحی می شود که در ادارات دولتی ما معمول است؛ چند سنه و جمله ی تکراری که با فشار مضاعف، از کثرت استفاده، وقتی گسیل می شوند، فقط نام ها، تواریخ و جزییات تحصیلات و کار اند که آن ها را متفاوت می کنند.

مرحوم سراج الدین سعید در یک نوشته ی زیبای کوتاه، احساس قلم اش را چنین گسیل می کند:

ځما لنډ سوانح

زه په کال ۱۳۹۱ هـ ق د محرم په مياشت د  کابل په ده افغانانو  کی د مساپر په توګه دې نړۍ ته راغلی يم؛ څو د خپل ابتلی زمانه پای ته ورسوم او د خپل تذکره احوال (عملنامی) سره (طايرافی عنقه) بيرته خپلی دنيا او خپل ټاټوبی ته ورستون شم او د مکافات عمل په انتظار کی اوسم.

از مکافات عمل غافل مشو / ګندم از  ګندم برويد جو ز جو

دا د قدرت قانون دی او ټول خلک هغه ته تابع. دا چه مولنا بلخی د خپل مثنوی به سر کی ويلی دی:

بشنو از نی چون حکايت می کند / و از جدايی ها شکايت می کند

له هغی نه همدا ټکی مطلب دی او نور څه نه دی. او دا چه دی ژاړی او کوکی کړی او نور پرې متاثر کيږی، د ده دغه ابتلی ده چه د بده مرغه ده ته ور په برخه شوې ده.

په هغو وختو  کی چه لاری دومره صافې او هواری نه وی او کاروانونه پکی لوټيتډل او د هره چاسره د ځان، د مال، د سرو وېره و او د لاری نور تکليفونه هم زښت زيات وو، نو مساپرانو به دا ټول خطر د ځان دپاره اټکلول او د سلامت راګرزيدو هېلی به يی کمی وی، ځکه د تلو په وخت به يی به ژړغونی سترګو د هر يو سره وداع کوله او د کور کهول خلقو به هم به کوکو او ژړا دی رخصتاوه، د اتو کلو به منځ وی چه له کابل څخه ننګرهار ته ولاړم او هلته به د ودانو  کی په خپل پلار ګۍ په ټاټوبی کی ميشت شوم او د ځينو وطنی استادانو نه می په زاړه پروګرام پارسی [دری]  کتابونه ولوستل او بيا می عربی کتابونه ته هڅه وکړه؛ صرف، نحو، فقه، منطق می تر يوه محدود اندازه ولوستل، بيا وروسته می دخپل پلار مرحوم نه څه قدر ته طب ووايه، خط می ښه شو.

په شپاړلس کلنی عمر بيرته کابل ته راغلم او د ځينو استادانو نه می لکه مرحوم شاه محمد قندهاری چه د پاړسو [دری] ښه اديب او ليکوال و انشا زده کړه. مرحوم قاری ملک الشعرا هم ځما سره پوره مرسته کوله او څه کتابونه می له هغه مرحوم څخه هم وويل.

په اوله پلا د کابل په عربی ښوونځی کی د خط او املا په معلمی او څه وروسته د خارجه وزارت له خوا د سرحدی نويسنده په حيث وګمارلی شوم. ځما غټه وظيفه دا وه چه سياسی پوسته له کابل ځخه مرحوم علی احمد خان ته چه د متارکې دپاره هند برطانوی ته تلی و او وروسته بيا مرحوم بيګ نه له هغه ځايه واستوم. کال پس لنډه موده د دفاع د وزارت په ځينو څانګو  کی په کار لګياوم او له هغه ځايه څخه د پادشاه په امر رسماٌ دارالتحرير شاهی ته ور وبللی شوم او څو  کاله پرله پسې د هغه ادارې د مجلس وزرا په څانګه کی د کاتب په حيث او بيا د دارالتحرير شاهی د قلم مخصوص منشی په حيث په کار بوخت وم او هغه مهال چه سقاويانو پر کلات يرغل وکاوه او د نيمګړی او وران حکومت واګی په قندهار  کی مرحوم علی احمد خان والی ته وروسپارلې شوې، د هغه د منشی په حيث ومانه شوم او ما صرف يوه ورځ هغه سره کار وکه او بله ورڅ ترينه پټ شوم؛ او چه بيا سقاويان د قندهار ديواله ته رانژدې شول، ماته موقعه په لاس راغله او ځېنو ملګرو سره د ريګ په لار چمن، بيا کوټی ته ولاړم.

مياشت دوه می په کراچۍ کی هم تيری کړلی او له هغه ځايه ايران ته رهی شوم، څو چه کابل د اعليحضرت د ټولواکی په لمړۍ مياشتو کی کابل ته راوبللی شوم. په لمړی ځل د دارالتحرير شاهی د دوهمی شعبې د سرکاتب په حيث او لږه موده پس د اوراقو او قلم مخصوص مديريت ماته راکړ شو. کال دوه پسه د دارالتحرير شاهی د تبليغ او ترجمې څانګې د مدير په توګه او په کال ۱۳۱۹ هـ ش د لمړی معين په حيث د مشاور په عهده وګمارلی شوم. په دغه وخت کی د والاحضرت شاهزاده احمدشاه د اناليقۍ وظيفه ماته راکړه شوه او پوره ديارلس کاله په دغه وظيفه بوخت وم، ځو دوی د استقلال د ليسې دوره بشپړه کړه او په تعليماتو  کی ښه بريالی شوم.

زه لا تر اوسه په هغه رتبه په دارالتحرير شاهی کی پاته يم. له عربی، ترکی، اردو څخه په فارسی [دری] او پښتو ښه ترجمه کړای شم، خو د دغو ژبو په محاوره کی مرنۍ نه يم.

زه دوه کتابونه په پارسو [دری] او ځينی افسانی په پښتو د ځانه سره لرم، چه لا تر اوسه د هغو د چاپ او خپرولو موقع پلاس راغلې نه ده.

زما زياتی مقالې په پاړسو [دری] او پښتو په اصلاح او انيس او نورو اخبارو  کی چاپ شوی او ځينی مقالی او افسانی د کابل په مجله او په ځينو سالنامو  کی شته دی.

که څه هم زه پخپله چنديانی سړی نه يم او عقلی څيره می لکه ظاهری قيافه د کتلو وړ نه ده، خو بيا هم زما ليکنی انتقادی خواوې ډيری لری، نو ځکه لکه شړل شوی مامور، څوک ورته په خپلو اخبارو  کی ځای نه ورکوی. سعيد

توجه کرده اید که نویسنده، احوال آخر زنده گی اش را با حس کهولت سن به زیبایی بیان می کند. وصف او از این که سیرت اش شباهتی با صورت اش ندارند، او را در      پیوسته گی عجیبی که میان حس و قلم دارد، از  پردازی برحذر می کند که در مثال سوانح کلیشه یی، با آه و افسوس به پایان می رسد.

داوری روی آثاری که پیرامون زنده گی نوشته می شوند و بعضاً از رنگ قلم نویسنده، زنده گی او را رنگ می زنند، در مثال های مردان و زنانی که ناچار یا آزاد بوده اند، به تدقیق دیگر نیاز دارد.

عموماً بهره گیری رموز به کار رفته، گونه ای مراقبت، خودسانسوری یا نیرنگ هایی ست که نویسنده گان چیره دست یا ماهر می کوشند در کنار ظاهر و ماهیت نوشته، اما هسته ای را نگه دارند که فقط از عهده ی واکاوی نخبه گان و بزرگان برمی آید.

در کنار حُسن یک تلخیص زیبا، در تمام سطور اتوبیوگرافی مرحوم سعید، اندوهی نیز نهفته است که از سر لطف ذاتی، آن را خمیرمایه، اما پس از طبخ معرفی می کند. کنایه ی او از این که نوشته هایش طرد می شوند، حاوی دشواری های روزگاری ست که ارزش فرهنگ انتقاد، نهادینه نشده بود.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

بیرق ملی افغانستان

afghanistan

image 006 image 006 image 006

ساینس ، طب و معلومات علمی

حقیقت در یوتیوب

youtube

الحاج محمد شاه پيمان

salim abed paiman 200

جنتری یا تقویم سال ۱۳۹۷

Jantari Afghani 1397 200

!آدرس و شماره های تماس تمامی سفارتخانه ها مقیم کابل

په پيښور کښي د ضا خېل په مدرسه

آشپزی افغانی

dast pukht afghani 180

آشپزی افغانی و غذا های لذیز افغانی

تاریخی، سیاسی، فرهنګی ، کلتوری او اجتماعی کتابونه

تلویزیون آشنا

daritvplayer

نماز ستون دین

Namaz Ston Din 1 200

د آشنا تلویزیون وروستی خپرونه

player240

مرحوم داکتر عزیزالله لودین

dr. azizullah lodin 200

ښاغلۍ محمد رسول باوری

bawari 200

استاد شاه محمود محمود

Ustad Shah Mahmood Mahmood 200

د ارګ تاریخچه

باغ بابر

پښتانه اصلاً څوک دي ؟

فال حافظ

hafez copy

سه هزار سال دروغ درتاریخ ایران

Tamuli Dar Bonyan Jalyat 200

!بیستمین سالروز پیروزی مجاهدین بر همه مبارک باد

ننگرهار مشاعره

پرویز شگیوال

Saraji Atal سراجی اتل

سمیع الله تړون

Rates widget

Currency Converter

شعر پښتو

برنج گل لاله

loga

شرکت حسابداری الیاس

Elias S

ښاغلی سمیع الله تړون

Samiullah Taron 200

ښاغلی سنګر مل عارفزی

ویدیو کلپ کارتون برای اطفال خورد سال

Statistics

سیستم عامل
FreeBSD
پی اچ پی
7.1.22
MySQLi
5.7.24-log
زمان
00:44
ذخیره ساز
فعال شده
Gzip
غیر فعال
کاربران
1
مطالب
1248
نمایش تعداد مطالب
900611

اخبار جدید

تاریخچه مختصر بچه سقاو

Login Form

Copyright © 2017. All Rights Reserved www.haqiqat.se حقیقت

Innehållsansvarig: Mohammad Shah Paiman, 073- 939 46 22 - e-post: abed_salim@hotmail.com www.haqiqat.se All Rights Reserved.